Coffeeklatch

Als je je raam openzet, hoor je haar misschien. Sopraan Elise Caluwaerts zingt graag met de ramen open. “De huisbazen zijn fan van opera en ze vinden het zalig om me te horen zingen. Elke dag moet ik een paar uur oefenen. Maar ook de rest van de buren vinden het oké. Chance, want anders zaten we met een probleem.” Ook wij hebben ‘chance’ dat we Elise treffen voor een tas koffie en citroencake in haar appartement te Antwerpen, want Elise is continu onderweg. “Dit is niks vergeleken met mijn nomadenbestaan van vroeger”,  repliceert ze.

Je hebt de hele wereld rondgereisd en nu ben je klaar om je in België te settelen.

Ik ben lang van huis weggeweest, 10 jaar om exact te zijn en dat is lang genoeg geweest. Ik toerde de wereld rond met het Collegium Vocale van dirigent Philippe Herreweghe en met Muziektheater Transparant. Om de twee dagen zat ik in een andere stad in een ander land. Op een bepaald moment leefde ik uit twee koffers. Eén koffer liet ik achter bij mijn zus en in de andere zat alles wat ik op dat moment nodig had. Op zich allemaal heel charmant en spannend, maar op den duur word je dat reizen ook weer gewoon. Zes jaar Nederland, één jaar Parijs en één jaar Brussel en tussendoor maar toeren aan een hels tempo. Nu kies ik er bewust voor om halt te houden in Antwerpen.  De stad ligt centraal en mijn zussen wonen hier. In het verleden heb ik hen héél lang moeten missen. 

Nu woon je samen met je zus in Antwerpen-Noord. 

In Antwerpen-Noord heb je echt het gevoel van een grootstad. Het is een internationale buurt met veel etniciteiten. Er is een interessante mix van mensen aanwezig en dat spreekt me aan. Bovendien is het hier heel jong en arty aan het worden. Je hebt de nabijheid van het park en er komen steeds meer en meer nieuwe cafeetjes en koffiebars bij. Het is een opkomende buurt en het lijkt alsof iedereen naar hier komt. 

En je appartement is gelegen in een oud postgebouw? 

Het was hier vroeger een postkantoor, dat nu volledig gerenoveerd is. Het is hier stil, maar vergis je niet. Elk weekend vindt er wel  een caféruzie of een muziekevenement plaats. De driedubbele beglazing is echt geen luxe. Maar dit is mijn thuis, ik woon hier graag, er is veel daglicht en ik kom hier tot rust. Ik had daar echt behoefte aan. 

Had je die rust nodig om een beter zangeres te worden? 

Ik denk het wel. Ik heb nu meer tijd om me te focussen. Vorig jaar ben ik ook terug lessen gaan volgen en ik voel meer beheersing en precisie. En daar gaat het vaak om bij klassieke muziek: alles moet perfect zijn, no fuck-ups! Je moet presteren en je mag je concentratie geen minuut verliezen. Je kan het vergelijken met klassiek ballet: je moet je sprongen berekenen. Je moet je lichaam vertrouwen en in topvorm zijn. Anders lukt het niet. 

De druk is dus enorm. Ben je hard voor jezelf?

Ik ben een perfectioniste. Alles moet goed zijn, tot in de puntjes. Ik ben geen controlefreak, maar als ik met iets bezig ben, laat ik niet snel los en ik kan iets eindeloos lang bijschaven. Momenteel waag ik mij aan Singing & Songwriting, samen met Tino Biddeloo van ‘Silver Junkie’. Zelf liedjes schrijven is nieuw, het is spannend en nu creëer ik puur vanuit mezelf. Ik kan de gekste dingen bedenken en uitproberen, heel anders dan bij opera waarbij je je eigen visie brengt op een bestaand verhaal. 

Dus je houdt wel van variatie en verschillende werelden?

Ik werk vaak samen met de Brusselse kunstenaar Hans Op De Beeck. In zijn films speel ik vaak één van zijn personages of verzorg ik de stem van zijn soundtracks. Ik hou gewoon heel hard van het eindresultaat. En elke samenwerking brengt andere ontmoetingen en ontdekkingen met zich mee. Verder doe ik concerten, recitals met piano of zing ik samen met een groot orkest. Maar elke keer is anders en elke keer moet je opnieuw van nul beginnen. Als het in je privéleven niet zo goed gaat, is het moeilijk om in de spotlights te staan. Ik heb momenten gehad dat ik helemaal niet meer blij werd van het zingen, maar ook dat gaat over. Vanaf dat je voelt dat je omgeving je steunt of wanneer  je gewoon genoeg rust, lukt het weer wel. 

Als sopraan volg je een eigenzinnig parcours. 

Ik doe altijd mijn eigen zin. Als ik iets tof vind, breng ik het en als daar geen publiek voor is, dan is dat jammer. Onlangs had ik in Berlijn een programmator ontmoet, die me aansprak over ‘authenticiteit’. “Wat je ook doet, ik programmeer u”, zei hij. Heel fijn om te horen natuurlijk, te weten dat er gelijkgestemde zielen rondlopen die mijn werk appreciëren. 

Heb je dat van thuis meegekregen, met klassieke muziek bezig zijn? 

Ik heb vier zussen en één broer en allemaal moesten we piano spelen. Het maakte deel uit van een klassieke opvoeding, net zoals het volgen van tennis- en balletlessen. Toen ik zang ging studeren waren mijn ouders daar niet zo blij mee. Ze hadden me liever in een meer universitaire richting gezien. 

Maar steunen ze jou nu, komen ze kijken?

Nu ik vaak in België en Nederland optreedt, komen mijn zussen wel regelmatig kijken. En als zij hun lieven meepakken, dan zit er echt een gezellige bende in de zaal. Telkens als ik bekende gezichten zie, word ik super happy. Dan zing ik echt voor hen. En ik ben ook altijd heel benieuwd wat ze ervan vinden. Het is een misvatting te denken dat klassieke muziek elitair is. Muziek gaat over een emotie, een gevoel van universaliteit waarin je je herkent. Je hebt soms mensen die muzikaal zijn, zonder een muzikale achtergrond te hebben. En hoewel ze de vaktaal niet beheersen, kunnen ze wel zeggen waarom ze iets wel of niet goed vinden. Ze voelen het gewoon aan en dat is voor mij heel veel waard. Vorig jaar heb ik twaalf Johannes en Mattheus passies gezongen met Pasen in Nederland, een big deal daar, want echt het hele dorp kwam luisteren. Klassieke muziek kan een groot publiek bekoren. 

En is de reactie van het publiek cultuurgebonden? 

Tokio is wellicht de meest bevreemdende stad waar ik ooit ben geweest en hun concept van ‘fan  zijn’ leunt dicht aan bij complete idolatrie. Ooit stapte er een Japanse vrouw in de lift en ze herkende Filippe Herreweghe. Ze viel bijna flauw. Oh my god! Ik sta hier met God in de lift. Heel bizar. Ze zijn ook zo nederig en vol bewondering. Heel anders is het in België waar je te maken krijgt met een zeer kritisch publiek. Belgen zijn kwaliteit gewoon, ze zijn zeer kritisch. Wist je dat België het meeste aantal cultuurhuizen per vierkante kilometer telt in de wereld! Dus als een Belg je apprecieert, dan voelt dat ook echt. In Nederland krijg je een staande ovatie na elk optreden. Ik denk altijd dat ze dat doen, omdat ze snel hun jas willen gaan pakken. (Lacht.)

Ik ben heel dankbaar voor wat ik doe en de mensen die ik heb ontmoet. Maar ik ben echt blij nu dat ik in mijn thuisland ben. Want weet je wat ik het meest vervelende vond aan al dat toeren? Dat is uit je hotelkamer stappen en ’s ochtends  zenuwachtig op zoek gaan naar dat eerste tasje koffie. Soms moest ik wel vijf straten lopen in de regen. Nu weet ik echter exact waar ik naartoe moet en dat voelt echt zalig. Het voelt echt aan als thuiskomen. 

Elise Caluwaerts

www.elisecaluwaerts.com